Stypendia Doktorskie 

Doktorant: Lek. med. Aleksandra Filipiuk

Promotor: Dr hab. n. med. Katarzyna Pawelec

Ośrodek: Dziecięcy Szpital Kliniczny im. Polikarpa Brudzińskiego Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego – Katedra i Klinika Onkologii, Hematologii Dziecięcej

Wartość Grantu: 144 000 zł

Okres realizacji: 01.10.2024 – 30.09.2028

Tytuł pracy: „Prognostic implication of PD-1 and PD-L1/ PD-L2 expression in children with B-cell acute lymphoblastic leukemia”

DLACZEGO

Trudno jest w kilku słowach znaleźć odpowiedź na to pytanie, bo dokonanie wyboru tego tematu było swego rodzaju procesem. Pomysł na doktorat wyrósł z mojego zamiłowania do onkologii dziecięcej, genetyki i immunologii. Już w trakcie studiów, poszukując własnej ścieżki zawodowej, dołączyłam do koła hematoonkologii dziecięcej. Tam poznałam niezwykle dzielnych małych pacjentów, których siła i odwaga na zawsze ukształtowały moją pasję do onkologii.
Najczęstszym nowotworem diagnozowanym wśród dzieci w jest ostra białaczka limfoblastyczna B-komórkowa, w której obecnie wskaźnik wyleczeń wynosi około 90%. Jednak pomimo upływu lat i wprowadzania nowych technik diagnostyczno-terapeutycznych, w dalszym ciągu część pacjentów jest diagnozowana z powodu wznowy lub oporności na standardową linię leczenia. Szukając odpowiedzi na to wyzwanie, zaczęłam zgłębiać immunologię, a szczególnie teorię nadzoru immunologicznego, immunoterapię oraz mechanizmy działania inhibitorów punktów kontrolnych.

Rolę układu odpornościowego w patogenezie choroby nowotworowej przedstawia teoria nadzoru immunologicznego obejmująca etapy eliminacji, równowagi i ucieczki. Jednym z negatywnych regulatorów aktywowanych limfocytów T jest receptor PD-1 oraz jego ligandy PD-L1 i PD-L2. Podobną rolę pełnią receptory TIM-3 i TIGIT. W czasie nowotworzenia hamują one aktywację limfocytów T, sprzyjając ucieczce spod nadzoru immunologicznego i przeżyciu komórek nowotworowych.

W ten sposób zrodziła się inspiracja do podjęcia badań nad mikrośrodowiskiem szpiku kostnego, a następnie pomysł zbadania ekspresji immunologicznych punktów kontrolnych (PD-1, PD-L1, PD-L2, TIM-3, TIGIT) na poszczególnych populacjach limfocytów T oraz na blastach.

POPRAWA SYTUACJI MAŁEGO PACJENTA ONKOLOGICZNEGO

Tak jak wspominałam wcześniej pomimo ogromnego postępu leczenia dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną, w dalszym ciągu pozostaje grupa chorych u których diagnozujemy wznowę lub oporność na standardowe linie leczenia. W ostatnich latach zahamowanie aktywności negatywnych punktów kontrolnych układu odpornościowego stało się obiecującą strategią leczenia nowotworów. W białaczkach wieku dziecięcego rola receptorów PD-1, TIM-3 i TIGIT pozostaje jednak nie w pełni poznana. Ze względu na niewielką liczbę badań analizujących profil ekspresji immunologicznych punktów kontroli u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną B-komórkową, zostanie przeprowadzone niniejsze badanie w celu lepszego zrozumienia tych powiązań immunologicznych i oceny wpływu na rokowanie choroby. Hipoteza badawcza pracy zakłada, że zaburzenia w ekspresji receptorów hamujących PD-1, TIM-3, TIGIT oraz ligandów PD-L1 i PD-L2 na limfocytach T i blastach wpływają na skuteczność stosowanego leczenia onkologicznego u pacjentów z ostrą białaczką limfoblastyczą. Celem pracy jest ocena ekspresji wybranych receptorów hamujących na subpopulacjach limfocytów T. Zostanie dokonana analiza, jak zmienia się ekspresja tych cząsteczek w czasie leczenia, ocena „wyczerpania” limfocytów T oraz korelacja z innymi znanymi czynnikami klinicznymi. Ostatecznie zostanie podjęta próba oceny potencjalnych zalet i ograniczeń praktycznego zastosowania analizy ekspresji PD-1, PD-L1, PD-L2, TIM-3, TIGIT. Długofalowo praca może pośrednio przyczynić się do dalszego rozwoju immunoterapii w białaczkach wieku dziecięcego.

BADACZKA I JEJ „ONKO_MARZENIE”

Na mojej liście “onko_marzeń” najwyżej stoi ciągły rozwój leczenia celowanego w nowotworach wieku dziecięcego. Moim celem jest, aby każde dziecko z diagnozą oporności/wznowy białaczki mogło otrzymać skuteczną personalizację terapii, dzięki lepszemu zrozumieniu podłoża genetycznego oraz mikrośrodowiska immunologicznego nowotworu. “Onko-marzę”, że w przyszłości potencjalnym elementem takiej terapii staną się inhibitory immunologicznych punktów kontrolnych. Kolejnym “onko-marzeniem” jest zrozumienie i identyfikacja genetycznych przyczyn do nowotworzenia. Z ogromnym uznaniem obserwuję projekty realizowane dzięki Państwa Fundacji, które już istotnie poszerzyły naszą wiedzę w tej dziedzinie. „Onko-marzę”, aby świadomość na temat germinalnych predyspozycji do nowotworzenia stale rosła, a badania przesiewowe w tym kierunku stały się powszechnie dostępnym standardem opieki.